ԱՐՑԱԽԻ ՄԱՍԻՆ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Պաշտոնական անվանումը՝   Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն կամ  Արցախի Հանրապետություն
Մայրաքաղաքը՝   ք. Ստեփանակերտ
Պետական լեզուն՝   հայերեն
Կրոնը՝    քրիստոնեություն
Հիմնական օրենքը՝   ԼՂՀ Սահմանադրություն (ընդունվել է համաժողովրդական հանրաքվեով, 2006թ. դեկտեմբերի 10-ին)
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրը՝   2 սեպտեմբերի, 1991 թ.
Արժույթը՝   հայկական դրամ (AMD), շրջանառության մեջ է դրվել 1993թ.-ից
Բնակչությունը՝  150 հազ. 936 մարդ  (2015 թ. դեկտեմբերի 1-ի դրությամբ)
Ազգաբնակչությունը`   հայեր /95 %/, ռուսներ, ուկրաինացիներ, հույներ, վրացիներ, ադրբեջանցիներ, ավարներ, բելոռուսներ եւ այլն
Տարածքը`   ավելի քան 12 հազար կմ2, որից 1041 կմ2 բռնազավթված է Ադրբեջանի կողմից:
Աշխարհագրական դիրքը` Հարավային Կովկաս. արեւմուտքում՝ Հայաստանի Հանրապետություն, հարավում՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետություն, հյուսիսում եւ արեւելքում՝ Ադրբեջանի Հանրապետություն
Ժամանակը`   GMT+04.00
Կլիման`   մեղմ եւ բարեխառն, հանրապետության զգալի տարածքում` մերձարեւադարձային
Օդի միջին ջերմաստիճանը`   +10.9˚C
Մթնոլորտային տեղումների միջին տարեկան քանակը`   587 մմ
Ծովի մակերեւույթից միջին բարձրությունը`   1100 մ
Ամենաբաձր լեռնագագաթները`   Գոմշասար` 3724մ, Գժասար` 3616մ, Թսխուդ` 3581մ, Մռավ` 3343մ, Մեծ Քիրս` 2725մ
Խոշորագույն գետերը`   Արաքս, Որոտան, Հակառի, Թարթառ, Խաչեն
Օգտակար հանածոները`   մարմար, գրանիտ, անդեզիտ, տուֆ, բազալտ, կրաքար, դիաբազ, բենտոնիտային կավեր, պեմզա, կավ, ցինկ, պղնձաքար, արճիճ, լիտոգրաֆային քար, քարածուխ, ծծմբաքար, երկաթ, ջրային պաշարներ

 

ՊԵՏԱԿԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇԵՐ

ԼՂՀ պետական դրոշը

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության դրոշը եռագույն է` վերեւից ներքեւ կարմիր, կապույտ, նարնջագույն հորիզոնական հավասար շերտերով, աջ կողմի երկու ծայրերից սկսվող եւ դրոշի մեկ երրորդ հատվածում միացող սպիտակ գույնի հնգատամ սանդղանման զարդանախշով: Կարմիր գույնը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի մշտական պայքարը հարատեւման, քրիստոնեական հավատքի, անկախության եւ ազատության համար: Կապույտ գույնը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի ապրելու կամքը խաղաղ երկնքի ներքո: Նարնջագույնը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի արարչական տաղանդը եւ աշխատասիրությունը: Դրոշի  լայնության եւ երկարության չափերի հարաբերությունն է` 1:2-ի:

ԼՂՀ պետական զինանշանը

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության զինանշանն է` կենտրոնում պատկերված է  թեւատարած արծիվ, որի գլխավերեւում տարածվում են արեւի ճառագայթները եւ զետեղված է Արտաշեսյանների հարստության թագը: Վահանի վրա՝ ուղղահայաց դիրքով ԼՂՀ դրոշի սպիտակ գույնի հնգատամ սանդղանման զարդանախշով հատվածի եւ Քիրս լեռան ֆոնի վրա «Մենք ենք՝ մեր սարերը» քանդակի պատկերն է: Ներքեւում` արծվի մագիլների մեջ, խաղողի վազեր են, թթենու պտուղներ, ցորենի հասկեր: Վերեւի կիսաշրջանում արված է հայերեն մակագրություն. «ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ - ԱՐՑԱԽ»:

ԼՂՀ պետական օրհներգը

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրհներգը «Հիմն Արցախի»-ն է:

 

ՊԵՏԱԿԱՆ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Կառավարման մարմինները: Համաձայն 2006 թ. ընդունված ԼՂՀ Սահմանադրության.  պետության գլուխն է հանդիսանում Հանրապետության Նախագահը, ով ընտրվում է հինգ տարի ժամկետով: Նույն անձը չի կարող ավելի քան երկու անգամ անընդմեջ ընտրվել Հանրապետության Նախագահի պաշտոնում:

Հանրապետության Նախագահը հետեւում է Սահմանադրության պահպանմանը, ապահովում է օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանությունների բնականոն գործունեությունը:

Հանրապետության Նախագահը հանդիսանում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ինքնիշխանության, անկախության, տարածքային ամբողջականության եւ անվտանգության երաշխավորը:

Նախագահը ներկայացնում է հանրապետությունը միջազգային հարաբերություններում, իրականացնում է արտաքին քաղաքականության ընդհանուր ղեկավարումը:

Նա հանդիսանում է զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը, համակարգում է պետական մարմինների գործունեությունը պաշտպանության բնագավառում, նշանակում եւ ազատում է զինված ուժերի ու այլ զորքերի բարձրագույն հրամանատարական կազմը:

Նախագահը կազմավորում է Անվտանգության խորհուրդը եւ նախագահում այն:

Պետության ղեկավարը լուծում է ԼՂՀ քաղաքացիություն եւ քաղաքական ապաստան տալու հետ կապված հարցերը:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում օրենսդիր իշխանությունն իրականացնում է Ազգային ժողովը: Ազգային ժողովը միապալատ ներկայացուցչական մարմին է եւ բաղկացացած է 33 պատգամավորից, ովքեր ընտրվում են 5 տարի ժամկետով: 11 պատգամավոր ընտրվում է մեծամասնական, 22-ը` համամասնական ընտրակարգով: Ազգային ժողովի մարմիններն են ԱԺ նախագահը, նրա տեղակալը, պատգամավորներն ու հանձնաժողովները:

Ազգային ժողովի հերթական նստաշրջանները գումարվում են տարեկան երկու անգամ` սեպտեմբեր-դեկտեմբեր, փետրվար-հունիս ամիսներին:

Ազգային ժողովն ընդունում է օրենքներ, որոշումներ, ուղերձներ եւ հայտարարություններ:

Ներկա՝ 6-րդ գումարման  խորհրդարանում գործում է 7 մշտական հանձնաժողով.

  • արտաքին հարաբերությունների,
  • արտադրության եւ արտադրական ենթակառուցվածքների հարցերի,
  • ֆինանսաբյուջետային եւ տնտեսական կառավարման հարցերի,
  • պետական-իրավական հարցերի,
  • սոցիալական եւ առողջապահության հարցերի,
  • պաշտպանության, անվտանգության եւ օրինապահպանության հարցերի,
  • գիտության,կրթության,մշակույթի,երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի

5 խմբակցություն.

  • «Հայրենիք»,
  • «Ժողովրդավարություն»,
  • «Դաշնակցություն»,
  • «Շարժում-88»,
  • «Վերածնունդ»:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում գործադիր իշխանությունն իրականացնում է Կառավարությունը: Կառավարությունը կազմված է վարչապետից, փոխվարչապետից եւ նախարարներից:

Կառավարությունն ընդունում է որոշումներ, որոնք ստորագրում եւ հրապարակում է վարչապետը:

Վարչապետը նշանակվում եւ Կառավարությունը կազմավորվում է Հանրապետության Նախագահի կողմից` Ազգային ժողովի համաձայնությամբ:

ԼՂՀ ներկա կառավարությունն ունի հետեւյալ կառուցվածքը.

  • առողջապահության նախարարություն,
  • արդարադատության նախարարություն,
  • արտաքին գործերի նախարարություն,
  • աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարություն,
  • գյուղատնտեսության նախարարություն,
  • էկոնոմիկայի նախարարություն,
  • կրթության, գիտության եւ սպորտի նախարարություն,
  • մշակույթի եւ երիտասարդության հարցերի նախարարություն,
  • պաշտպանության նախարարություն,
  • քաղաքաշինության նախարարություն,
  • ֆինանսների նախարարություն:

Կառավարությանն առընթեր գործունեություն են ծավալում պետական կառավարման 4 մարմին. ազգային անվտանգության ծառայություն, շրջակա միջավայրի եւ բնական ռեսուրսների վարչություն, ոստիկանություն,  արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայություն:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում դատական իշխանությունն իրականացնում են դատարանները: ԼՂՀ-ում գործում է եռաստիճան դատական համակարգ.   ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, վերաքննիչ դատարան եւ գերագույն դատարան: Գերագույն դատարանը բաղկացած է սահմանադրական եւ վճռաբեկ պալատներից: Արտակարգ դատարանների ստեղծումը հանրապետությունում արգելվում է:

Դատարանները Լեռնային Ղարաբաղում անկախ են: ԼՂՀ դատավորներն անփոփոխելի են եւ պաշտոնավարում են մինչեւ 65 տարին լրանալը: Դատավորի լիազորությունները դադարեցվում են միայն Սահմանադրությամբ եւ օրենքով նախատեսված դեպքերում:

Վարչական բաժանումը: ԼՂՀ-ն ընդգրկում է յոթ շրջան եւ հանրապետության մայրաքաղաքը: Կա 10 քաղաք եւ 322 գյուղական բնակավայր: 

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հաշվեգրված բնակչության օպերատիվ ցուցանիշը 2015թ. դեկտեմբերի 1-ի դրությամբ կազմել է 150.936 մարդ